Home / Blog / Serie Naakt! zit vol ambivalentie over preutsheid, net als Nederland zelf

Serie Naakt! zit vol ambivalentie over preutsheid, net als Nederland zelf

LATER LEZEN

In de Human-serie Naakt! wordt gezocht naar een antwoord op de vraag hoe preuts Nederlandse jongeren zijn. Dat lukt niet goed, want de aanwezigheid van preutse jongeren zegt niets over de preutsheid van een land. Bovendien: wat is preuts eigenlijk?

Vrij zijn
Presentatoren Linda de Munck en Arda Kaya hangen daar geen vaste definitie aan. Voor Kaya is de term niet per se negatief geladen, hij ziet preuts zijn als een grens aangeven. De Munck vindt preuts wel afkeurenswaardig, al komt ze daar later op terug. Hoe je je gedraagt en hoe je je presenteert moet volgens haar namelijk het gevolg zijn van eigen, vrije keuze. Dat keuze zelden vrij is onze hypergecommercialiseerde maatschappij noemen de makers dan maar even niet.

De serie staat bol van de tegenstrijdigheden. Zo bladert De Munck in de eerste aflevering door een tijdschriftenrek en stelt ze vast dat de covers van bladen ‘best wel preuts’ zijn. Binnenin is dan wel weer bloot te zien. Hoe dat met elkaar te rijmen, zegt ze niet. Heel merkwaardig in diezelfde aflevering is een gesprek met Bettina Voos, columnist van Libelle. Zij beweert dat bloot in de jaren 70 normaal was én dat dit het een feministische ondertoon had. Dat spreekt elkaar tegen: ook vroeger werd je als vrouw van jongs af aan geconfronteerd met een (geseksualiseerd) schoonheidsideaal, dat was nou juist waar feministen tegen streden.

Schuld van sociale media
In die eerste aflevering krijgen sociale media de schuld. Meisjes zijn uit onzekerheid en vanwege de druk een perfect plaatje te presenteren voorzichtiger met naaktheid, bedenkt Kaya aan het slot. In de tweede aflevering wordt dat tegengesproken. Dan wordt duidelijk dat platformen als Instagram regels hebben voor het tonen van vrouwelijk naakt. Toch zijn ze stellig: de kern van preutsheid ligt op sociale media. Maar de trend om niet meer topless te zonnen was al ingezet voor de opkomst van sociale netwerken, de jaren 00 waren juist een reactie op de lossere jaren 90.

Bovendien zegt De Munck vervolgens dat ze veel bikinifoto’s ziet op Insta en dat zijzelf eigenlijk geen influencer kan zijn zonder ‘naakt’-foto. Ook hier valt op dat we het zonder definitie moeten doen. Is een bikinifoto naakt? Is een bikinitopje dragen preuts? Aan het einde van de aflevering concludeert De Munck dat je op Instagram ‘het nieuwe feminisme’ ziet waar vrouwen controle willen over hoe hun lichaam bekeken wordt, wat weer strijdig is met wat daarvoor beweerd werd.

Ambivalentie
De slotaflevering heet ‘Dubbele moraal’ en gaat vooral over seks. Het idee wordt geopperd dat een vrouw die niet met veel mannen naar bed gaat, preuts is. Dan zou sletterigheid de norm moeten zijn, preutsheid is immers een afkeurende term. Maar sletterigheid onder vrouwen is nou juist niet de norm, dat is precies wat bedoeld wordt met de dubbele moraal (‘een meisje een hoer, een jongen stoer’).

Het lukt de makers maar niet om de vinger te leggen op wat preutsheid is. Soms wordt daarmee schaamte voor het eigen lichaam bedoeld, soms gaat het om later met seks beginnen of weinig bedpartners hebben. Ook wordt niet duidelijk over wiens preutsheid het precies moet gaan. Er komen zeer uiteenlopende gasten aan het woord, van beachvolleyballers die niet vinden dat vrouwenteams geseksualiseerd worden tot Maxim Hartman die vindt dat haar naar bh-loze vrouw mag staren vanwege zijn hormonen.

Het is onduidelijk of er expres voor deze voortdurende ambivalentie is gekozen. Nederlandse jongeren zijn uiterst divers en dat geldt dus ook voor hun opvattingen over bloot in de publieke ruimte, schaamte over hun eigen lijf en seksuele normen. Ik vond het jammer dat die diversiteit niet meer uitvergroot werd en dat niet meer jonge mensen aan het woord kwamen: Christelijke jongeren in de biblebelt kijken hier heel anders tegenaan dan kunstacademiestudenten in Arnhem.

Hoeveel preuts is preuts?
Uiteindelijk loopt de reeks stuk op het verschil tussen individuele preutsheid en een al dan niet preutse maatschappij. Hoeveel individuen moeten preuts zijn voor we daarvan kunnen spreken? We horen dat er in Nederland 2,5 miljoen naaktrecreanten zijn. Dat is zo’n 15 procent van de bevolking, wat toch echt aanzienlijk is. We horen ook theatermakers roemen dat bloot in het theater gewoon mag en De Munck vaststellen dat bloot bij streamingdiensten volop te zien is. Voor de onderliggende normen (bijvoorbeeld dat naakt en seks ook als artistiek en authentiek opgevat kunnen worden) tast de kijker in het duister.

Nederland is niet preuts, Nederland is ook niet-niet preuts. Er wonen seksueel ingetogen mensen en seksueel losbandige mensen, en er wonen mensen die zich storen aan naakt in de buitenlucht en mensen die dat graag zijn. Dat zal altijd zo zijn. Wat wel in beweging is, is de manier waarop daar tegenaan wordt gekeken: maken de dominante stemmen in de media zich meer zorgen over seksualisering of meer zorgen om verpreutsing? Het mooie en vernieuwende aan Naakt! is dat de makers daarin geen kant kiezen.

Dit is een bewerkte versie van een column die gisteren op Brainwash verscheen.

DEEL DIT BERICHT