Deze week ging een stuk uit de Financial Times viraal, best opmerkelijk voor die krant. In zijn wekelijkse column over data stelde John Burn-Murdoch dat Gen Z eigenlijk bestaat uit twee aparte groepen: jongens en meisjes. Hij ziet in verschillende landen dat jongens stukken conservatiever zijn en meisjes stukken progressiever (liberal, in het Engels).

Generatie-ervaring
Ik moet hier eerst opmerken dat ik geen voorstander ben van het alomtegenwoordige gebruik van de term generatie (zie deze column uit 2011). Een van mijn bezwaren heeft te maken met de grote verschillen die binnen generaties bestaan. De ‘millennial’-ervaring was heel anders voor praktisch geschoolde jongeren dan voor hoogopgeleide, iets wat je nauwelijks terug zag in alle stukken over millennials (ook omdat die vooral geschreven werden door grootstedelijke millennials met een universitaire graad die dachten zij dat ze de eerste mensen ooit waren die jong waren). Dat betekent niet dat er geen sprake kan zijn van een generatie.

Bij Gen Z gaat het om een cohort dat geboren is tussen midden jaren 90 en begin jaren 10. Onder mijn studenten zie ik daadwerkelijk verschillen tussen deze groep en de lichtingen voor hen. Het is een groep bij wie klimaatverandering zwaar op de schouders weegt en die in hun formatieve jonge jaren binnen heeft gezeten vanwege corona. Dat zijn omstandigheden waarvan je goed kunt zeggen dat ze zorgen voor “een gedeelde locatie in het sociale en historische proces”, zoals socioloog Mannheim het ooit theoritiseerde.

Genderverschil
Terug naar Burn-Murdoch in de Financial Times. De ideologiekloof tussen deze twee groepen jonge mensen is nieuw: hij bestond voorheen niet. Dat wijst dus op een generatiefenomeen: de verschillen doen zich voor vanwege de andere omstandigheden waaronder dit cohort is opgegroeid. Burn-Murdoch wijst vooral naar de MeToo-beweging. Wat zo bijzonder is, is het grote gender-verschil. Jongens reageren significant anders op die omstandigheden dan meisjes. En dat doen ze niet alleen in de VS, maar ook in Duitsland, in Zuid-Korea en Tunesië. Er is dus daadwerkelijk iets belangrijks gaande.

“Seven years on from the initial #MeToo explosion, the gender divergence in attitudes has become self-sustaining. Survey data show that in many countries the ideological differences now extend beyond this issue. The clear progressive-vs-conservative divide on sexual harassment appears to have caused — or at least is part of — a broader realignment of young men and women into conservative and liberal camps respectively on other issues.

In the US, UK and Germany, young women now take far more liberal positions on immigration and racial justice than young men, while older age groups remain evenly matched. The trend in most countries has been one of women shifting left while men stand still, but there are signs that young men are actively moving to the right in Germany, where today’s under-30s are more opposed to immigration than their elders, and have shifted towards the far-right AfD in recent years.”

Hoewel MeToo zeker een factor van belang is, gaat het over iets groters. De dalende geboortecijfers in Zuid-Korea die Burn-Murdoch zelf noemt, zijn daar bijvoorbeeld niet goed aan toe te schrijven. Wel aan anticonceptie en de daarmee samenhangende emancipatie van vrouwen. Die heeft natuurlijk al veel eerder ingezet, maar feminisme herleeft wereldwijd sinds midden jaren 10. En feminisme blijkt de splijtzam.

Andrew Tate
Dat de kloof zich zo duidelijk voortdoet in verschillende landen wijst op een belangrijke rol voor het internet. Dat de jonge mannen van nu zoveel conservatiever zijn dan die van vroeger kunnen we niet los zien van fenomenen als de cultuuroorlog die leeft op internationale fora (niet alleen het oude gehekelde 4chan maar ook bijvoorbeeld ook 9gag), onder gamers of dankzij ‘influencers’ als Andrew Tate. Daarbij is feminisme de inzet.

Dat idee wordt bevestigd door Brits onderzoek waarover The Guardian vandaag schrijft en dat een vergelijkbaar beeld laat zien als dat Burn-Murdoch schetst. Jongens uit Gen Z vinden meer dan mannelijke babyboomers dat feminisme schadelijk is. Eén op vijf jonge mannen tussen de 16 en 29 die van Tate hebben gehoord hebben een positief beeld van hem.

En nu? 
Deze onderzoeken hebben gekeken naar genderverschillen, maar er zijn natuurlijk meer relevante scheidslijnen. Zo is het voorstelbaar dat lhbtqia+ jongeren ideologisch verschillen van cis/hetero-jongeren en dat religie ook een belangrijke rol speelt. Bovendien gaat niet om alle jongens versus alle meisjes. Maar dat dit gevolgen gaat hebben staat buiten kijf, zowel in de politieke arena als daarbuiten.

UPDATE: Er is inmiddels ook kritiek op deze claim. Een emeritus hoogleraar Informatica laat op zijn blog zien dat andere datasets een ander beeld tonen, namelijk: er bestaat sinds de jaren 80 een gendergap in politieke voorkeur onder jongeren en er is geen bewijs voor een groeiende kloof. In tegendeel zelfs. Lees zijn analyse hier. (Dank aan Sylvia Wenmackers via Mastodon.)

Astrologie is in. De Amerikaanse Broadly (van Vice) biedt een dagelijkse horoscoop, net als veel andere outlets. Het is content die past bij het internet en content waar je millennials lekker mee maakt. Amanda Hess van The New York Times observeerde in januari van dit jaar:

“I think the astrology boomlet owes as much to the dynamics of the modern internet as it does to any sort of cosmic significance about the millennial’s place in the universe. Astrology checks several boxes for viral-happy content: It provides an easy framework for endlessly personalized material, targets women and accesses ’90s nostalgia. It’s the cosmic BuzzFeed quiz.”

Makkelijke content waar de lezer blij van wordt dus. Het lijkt me een eenvoudige, doeltreffende analyse. Je hoeft daarbij niet in astrologie te geloven om het leuk te vinden om te lezen wat het leven voor je petto zou kunnen hebben.

De eenvoud van Amanda Hess ten spijt, de afgelopen weken verschenen er verschillende think pieces over de aantrekkingskracht van astrologie op hedendaagse jongmensen (zie bijvoorbeeld The Guardian, Milk.xyz, The Observer). The Atlantic spant de kroon, met maar liefst 3476 woorden: over de stress waar millennials mee te maken hebben, over de mens als ‘narratief wezen’ en over ‘the knowingly unreal’. Geinige overeenkomst: die stukken zijn allemaal net zo speculatief als de astrologie zelf.

Het blijft lastig om het de media duidelijk te maken, maar de jeugd van tegenwoordig is echt braver dan die van vroeger. We weten dit dankzij grootschalig vergelijkend onderzoek. Het is ook de uitkomst van een groot onderzoek in opdracht van de Wereldgezondheidsorganisatie, de Health Behaviour in School-aged Children-studie (HBSC). Op scholen in 42 deelnemende landen uit Europa en Noord-Amerika wordt de vragenlijst ingevuld.

Uit de inleiding [PDF] bij het onderzoek wordt duidelijk dat het goed gaat met kinderen en jongeren van nu. In een themanummer van The European Journal of Public Health wordt in twintig artikelen verschillende thema’s besproken, van tanden poetsen tot condoomgebruik (beiden zijn gestegen).

Dennis Hoogervorst van Kids & Jongeren vatte het rapport samen:

“De internationale studie toont ook aan dat jongeren uit Europa en Noord-Amerika in de periode 2002-2010 steeds meer groente en fruit zijn gaan eten. Tevens rapporteren zij meer lichamelijke beweging dan vorige generaties, zijn hun seksuele activiteiten veiliger geworden en geven ze aan dat ze gemakkelijk bij ouders terecht kunnen met problemen. Daarnaast is er een afname te zien in het pesten onder de jongeren, en in het wekelijks drinken van alcohol. Steeds minder jongeren roken tabak of cannabis. Hoe braaf!?”

Over de Nederlandse situatie schrijft hij:

“Over de Nederlandse jongeren hebben de onderzoekers van de Universiteit Utrecht, het Trimbos-instituut en het SCP afgelopen najaar al een en ander naar buiten gebracht. Het succes van het terugdringen van het middelengebruik onder jongeren, ook roken en cannabisgebruik daalden, schrijven de onderzoekers voor een groot deel toe aan de ouders van de jongeren. Ouders realiseren zich steeds beter hoe schadelijk alcohol en tabak is voor jonge, opgroeiende kinderen. Er is evenwel een lichte daling in het geluksgevoel van de Nederlandse scholieren.; in 2001 gaven zij hun leven een 8, dat cijfer is nu een 7.6. Een klein effect van de afgelopen crisisjaren?”

Generaties jongeren worden constant met elkaar vergeleken. Geen enkel onderwerp komt daarbij zo vaak aan bod als idealen en protest. De babyboomers vormden een duidelijk herkenbare generatie, die geroemd wordt om hun engagement op jeugdige leeftijd. Zij vormen hiermee een ijkpunt waartegen latere jongeren steeds worden afgezet. Ze doen het dan steeds slecht. In hoeverre is dit juist? Het NRCV-programma Altijd Wat vroeg zich dit af en sprak onder andere met mij over de aard van jongeren van nu. Ik nuanceer het beeld dat de babyboomers allemaal diepgewortelde idealen hadden en volop in protest waren, net als het beeld dat zogeheten Millennials sociaal en politiek apathisch zijn. Onder beide groepen bestaat er een kleine groep die betrokken is. Het item is hier terug te kijken.

Lees ook dit artikel in Time dat twintigers van nu narcistisch zijn en deze kritiek daarop: narcisme hoort bij twintigers, niet bij deze specifieke generatie.

Deze week verscheen er een relatief groot onderzoek van Pew Internet over boeken en jongeren: hoe komen ze in aanraking met boeken en welke formats zijn daarbij van belang? Het rapport bevat veel informatie over Amerikanen vanaf 16 jaar (gebaseerd op een representatieve survey onder 2.986 respondenten. In het afgelopen jaar las 83 procent van de Amerikaanse jongeren tussen 16 en 29 in ieder geval één boek; 43 procent las ‘gisteren’ nog een boek. Hierbij valt op dat e-books meer op telefoon (41%) of computer (55%) worden gelezen dan via een reader als Kindle (23%) of tablet (16%).

Jonge mensen lezen meer voor werk en school dan ouderen. Onderstaande grafiek geeft redenen om te lezen weer. Het is opmerkelijk dat de groep tussen 25 en 30 jaar minder leest dan de groep jonger en ouder dan zij (76% > 1 boek p/jaar) – misschien wel omdat ze dan niet meer moeten? De groep die het laagst scoort zijn 65-plussers: 68 procent van hen had in het afgelopen jaar in ieder geval één boek gelezen.

Er zijn verschillen in format: leerlingen zijn blijkbaar erg aangewezen op hardcopy’s, terwijl de groep 25-30 de meeste audioboeken luistert. E-books worden het meest gelezen door mensen tussen de 30-39 jaar. Volgens de onderzochte Amerikanen heeft de komst van digitaal lezen een positief effect gehad en zijn ze meer gaan lezen nu dat digitaal kan. Overigens waren er ook respondenten die digitaal lezen niet prettig vonden.

De meerderheid van hardcopy- en e-book-lezers geeft de voorkeur aan een eigen exemplaar, terwijl het merendeel van de audioboekluisteraars hun exemplaar leent. Hoe jonger, hoe meer er geleend wordt – logisch als je denkt aan de beperkte middelen van scholieren. Zestig procent van de Amerikanen onder de 30 heeft het afgelopen jaar een bibliotheek bezocht. De meeste lezers weten niet dat je bij de bieb ook e-books kunt lenen. Onderstaande tabel geeft weer welke leeftijdsgroepen om welke reden de bibliotheek bezoeken.

Voor de toekomst hebben de respondenten een duidelijke visie: “all possible titles in all possible formats, available to all patrons on every type of device”. De respondenten zien e-books dan ook niet als vervanging voor hardcopy’s, zowel om sentimentele redenen als om het behoud van toegang voor iedereen tot de kennis van boeken.

Hoe veranderden de levensdoelen, het bekommerd zijn voor anderen en burgerschap tussen 1966–2009? Het sterke van dit onderzoek is dat men de generaties niet nu vergelijkt, maar wel steeds de jongeren op het moment dat ze jong waren. Het zijn Amerikaanse cijfers, dus je kan en mag ze niet zomaar veralgemenen.

Belangrijkste verschuivingen:

• Vergeleken met vroegere generaties zijn jongeren nu meer extrensiek gemotiveerd (geld, imago, faam, LD), en nam de intrinsieke motivatie (zelfwaardering, gemeenschap, LD) beperkt af;
• Ook het denken aan anderen nam iets af;
• Tegelijk nam gemeenschapswerk toe, deels omdat dit ook meer en meer verplicht werd in het Amerikaans onderwijs;
• Burgerschap nam het meest af, met de grootste daling vastgesteld tussen de X’ers en de Millennials

Dit onderzoek staat haaks op verschillende andere onderzoeken die jongeren vandaag net meer zorgzaamheid toedichten. De onderzoekers vragen zich wel af hoe de nieuwste lichting jongeren zich zullen gedragen, vooral ook omdat zij opgroeien in een duidelijke recessie.

Nog twee persoonlijke bedenkingen: veel van deze evoluties zijn niet enkel te vinden bij jongeren en als ik zelf aan ‘generation we’ denk, dan zie ik de ‘we’ vooral in de kleinste cirkel rondom de jongere.

Een abstract staat hier, de volledige PDF is ook beschikbaar.

Dit stuk verscheen eerder op X, Y of Einstein.

Waarom zetten ouders hun kinderen op YouTube? Waarom willen ze zo graag dat hun filmpje zoveel kijkers heeft? Willen ze populair worden via hun kinderen? En wat als het filmpje opgemerkt wordt door een TV zender? Dit is geen fictie maar pure realiteit. Het ‘mooiste’ voorbeeld dat we hier kunnen geven is het youtubefilmpje van de meisjes Sophia Grace and Rosie. Deze twee nichtjes uit Groot-Brittannië rapten een lied van Nicki Minaj met prinsessenkledij aan. De talk show ‘Ellen degeneres show’ merkte deze video op en liet de kinderen overkomen naar Amerika. Met hun schattig Brits accent en hun obsessie voor popsterren veroveren ze in mum van tijd Amerika. Maar ‘The Ellen show’ gaat echter verder en maakt ze deel van het programma. Ze laten de kinderen op uitstap gaan naar een speelgoedwinkel waar ze alles mogen kopen wat ze willen, ze laten de meisjes naar Disneyland gaan, waar ze door iedereen gefotografeerd worden. En als dat nog niet genoeg is, laten ze de meisjes interviews afnemen van bekende sterren op de AMA awards.

Kortom, ze worden door al hun voorbeelden geprezen. De kinderen genieten ten volle van de aandacht, maar dat de ouders achteloos meegaan in deze euforie is echter wat vreemd. Wat bezielt de ouders om hun kinderen zo op TV te laten komen? Hoe gaat het kind om met de plotse roem en wat vertel je je kind als de hype over is? Hoe gaat het kind er mee om als ze een puber is en de beelden nog steeds op internet te zien zijn? De kinderen denken nu dat ze geliefd zijn door iedereen terwijl er meer met hun gelachen wordt. De Ellenshow won al meer dan 37 Daytime Emmy Awards en ze behoort tot de 100 meest machtigste vrouwen ter wereld. Mag je hier zomaar mee doorgaan of moeten deze kinderen beschermd worden tegen zichzelf?

Dit is een gastblog van de Vlaamse studenten Florence, Bo, Jolien, Nele en Charlotte. Het stuk verscheen eerder op het blog POPperassen, een blog over jongerencultuur gemaakt door bachelorstudenten van de Arteveldehogeschool in Gent. 

Uit het laatste WHO-onderzoek [samenvatting] naar de gezondheid van schoolkinderen blijkt dat de jeugd van tegenwoordig minder drinkt, gezonder leeft en over het algemeen een goede relatie met hun ouders heeft. In Nederland, waar de media vooral meegaan met morele panieken, zoals de bangalijsten en het comazuipen, is de berichtgeving (zie hier de Volkskrant en Nu.nl) over positieve ontwikkelingen bij jongeren een welkomende uitzondering.

Opvallend is verder dat de ouders in het onderzoek een zo grote rol toegewezen krijgen als het gaat om het bevorderen van gezond gedrag bij hun kinderen.  De verantwoordelijkheid wordt duidelijk neergelegd bij de ouders en niet – zoals vaak in andere onderzoeken – bij de media. Ook dit is een verademing. Alleen heeft de dominante rol van de ouders in het leven van hun kinderen ook zo zijn schaduwkanten. Zo blijkt uit een recent onderzoek [abstract] uit Nieuw Zeeland dat de meeste jongeren niks aan de huidige (ongelijke) genderverhoudingen, waarin hun ouders leven, willen veranderen. In het onderzoek werden 100 jongeren gevraagd een schets van hun toekomst de maken. De meeste jongeren zagen zichzelf over 25 jaar in een traditionele rolverdeling leven, waarbij de vrouw op de kinderen past en dus alleen part-time gaat werken en de man volledig gaat werken en geen rekening gaat houden met kinderen en familie. Volgens de onderzoekers kan dit te wijten zijn aan de toenemende individualisering van de maatschappij, waarbij de jongeren zichzelf niet meer in verband zien met anderen, maar de nadruk leggen op hun individualiteit en denken dat hun beslissingen los staan van een grotere geheel. Of er een samenhang is tussen de twee schijnbaar tegenstrijdige ontwikkelingen bestaat is een interessante vraag voor vervolgonderzoek.

Onlangs publiceerde het gerenommeerde onderzoeksinstituut Pew Research Center een opmerkelijke (deel-) studie over de toekomst van het internet [volledig PDF-rapport hier]. De focus van deze studie lag op de maatschappelijke gevolgen van de nieuwe manieren van communiceren en samenwerken die door het internet mogelijk zijn geworden. Volgens het onderzoek heeft de huidige generatie jongeren op de korte termijn enorm profijt van deze nieuwe manieren en zullen zij dan ook volop gebruik maken van de kansen die de onderlinge connectiviteit voortbrengt.  Zo zullen de jongeren van vandaag in de toekomst veel effectiever informatie verwerken, beter onderscheid kunnen maken tussen ‘ruis’ en belangrijke berichten, efficiënter gebruik maken van de crowd en vooral evolueren tot “supertaskers”.

De onderzoekers vroegen de respondenten van dit onderzoek ook over hun toekomstvisies en hebben hun stellingen voorgelegd met verschillende toekomstscenario’s in het jaar 2020. Hieruit blijkt dat de meeste respondenten beweren dat de bovengenoemde ontwikkelingen in 2020 vooral negatieve gevolgen zullen hebben, mits er geen maatschappelijke sturing aan wordt gegeven. Zo zullen de jongeren van nu in 2020 bijvoorbeeld niet meer in staat zijn om diepe, zinvolle gespreken met elkaar te voeren. Tevens zullen zij alleen in staat zijn om oppervlakkige keuzes te maken en geen geduld en aandacht meer hebben met als mogelijke uitkomst een stagnatie aan innovatie. De grootste angst is de groeiende digital divide, die in 2020 kan leiden tot een klassenmaatschappij, waarbij de jongeren van nu , de ‘digitale inboorlingen’, het zullen overnemen van de rest.

Het jaar 2020 ziet er volgens dit onderzoek dus nogal grimmig uit, maar gelukkig worden de uitkomsten van dit onderzoek vervolgens ook gerelativeerd. Zo wordt er aan het einde van het rapport ook ingegaan op de huidige angsten voor het internet en sociale media, die uitmunten in  een vertekend beeld van de toekomst. Uiteindelijk zal het allemaal gelukkig nogal meevallen: “Our society’s concern with the supposed negative impacts of the internet will seem very old-fashioned in a decade, like Socrates bemoaning the downside of written language, or the 1950’s fears about Elvis Presley’s rock-and-roll gyrations.”

2012 wordt beter voor de meeste jongeren in vergelijking met 2011, maar het zijn vooral de jongeren uit de BRIC-landen die niet getroffen worden door de economische crisis die dit denken, Joeri van den Berghe stelt:

“De meest positieve visie vonden we in Brazilië (81%), Rusland (79%) en China (76%). Het gaat hier uiteraard over BRIC-landen, die volop in een periode van economische groei zitten en waar jongeren dus in tegenstelling tot andere regio’s niet met crisis en werkloosheid te maken hebben.”

Verder blijkt de work-life balans cruciaal voor de jongeren wereldwijd, en willen er opvallend weinig ceo worden, laat staan politicus. Dit en veel meer blijkt uit de bevraging van meer dan 4000 jongeren in 16 landen wereldwijd. In onderstaande presentatie komen de inzichten voor België, Nederland, de UK en de VS aan bod. Lees ook het artikel hier op Frankwatching.

Enkele opmerkelijke resultaten voor Nederland: meer dan 1 op de 5 jongeren voelt zich niet even gemakkelijk in heteroseksueel en homoseksueel gezelschap;  bijna de helft overweegt ondernemer te worden (dit is veel minder dan in andere landen); zo’n 80 procent wil trouwen en een gezin starten; 65 procent is gelukkig. Deze jongeren geven de voorkeur aan hangen met vrienden boven internetten. [toevoeging door Linda Duits]

Liever lui dan moe en twitterend over de meest onbenullige dingen; dit beeld van de ‘verloren’ generatie is wellicht het meest hardnekkig stereotype over de jeugd. De Generatie Nix zou in vergelijking met de Babyboomers (geboren in 1945 -1950) geen gevoel van verantwoordelijkheid hebben. Dit is echter niets nieuws onder zon. Al in de jaren tachtig alarmeerde generatie-deskundige Henk Becker over de Verloren Generatie en zo lijkt de geschiedenis zich te herhalen.

Met de Europese jeugdwerkloosheid van 21 procent is er een startschot gegeven voor een aaneenschakeling van protesten: wereldwijd protesteren jongeren tegen… Ja, tegen wat eigenlijk? De kern van de vele demonstraties is dat jongeren zelfstandig hun levensloop willen bepalen en hun inzet graag beloond in plaats van bestraft zien worden. De socioloog Cécile van de Velde deed onderzoek naar de drijfveren van Europese jongeren en kwam tot de conclusie dat hun collectieve wens sterk afhankelijk is van overheidssteun, het arbeidsbestel en het onderwijs. Met andere woorden: het succes van jongeren valt of staat met de basisstructuur binnen een land. Succes vloeit voort uit een eerlijke verdeling.

In dit licht zijn de recentelijke opstanden in New York genaamd Occupy Wallstreet, illustrerend voor de weerstand tegen het ongebreidelde “profit for people” denken. De groep demonstranten met een groot aandeel van jongeren, stelt dat de situatie van hoogopgeleide werklozen tekenend is voor de werking van het huidige financiele systeem. Deze Amerikaanse beweging die nu al meer dan 15 duizend aanhangers heeft, zal ook voet gaan krijgen in andere landen.

Met Occupy Amsterdam en Occupy Den Haag zal ook hier de Verloren Generatie haar strijd voortzetten. Op 15 oktober worden de eerste grote demonstraties gehouden in Amsterdam en Den Haag. Op Facebook hebben de twee geplande demonstraties tot nu toe respectievelijk 2934 en 1177 aanmeldingen.

Ikram Taouanza studeert sociologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Over tieners die gebruik maken van sociale media wordt vaak gezegd, dat zij niet goed kunnen inschatten hoe ver zij in hun openbaringen op de verschillende sociale netwerken kunnen gaan. Veel bezorgde ouders zijn daarom zelf lid geworden van deze sociale netwerken om toezicht te kunnen houden op het gedrag van hun kinderen. Bestonden er vroeger duidelijke sociale scheidslijnen tussen ouders en vrienden, zijn deze grenzen door de digitale media vervaagd. Zo komt het op Facebook vaak tot misverstanden als ouders statusupdates lezen die eigenlijk alleen voor vrienden waren bedoeld (klik hier voor een voorbeeld).

Uit onderzoekt [PDF] blijkt nu dat jongeren zich een aantal strategieën hebben toegeëigend om in de deze digitale ruimte alsnog zonder medeweten van de ouders met hun vrienden te kunnen communiceren. Zo posten bijvoorbeeld veel tieners gecodeerde boodschappen op Facebook. Terwijl goede vrienden deze boodschappen begrijpen, doen ouders dat niet. Ook maken zij gebruik van de blokkeringsfunctie op Facebook en versturen boodschappen via verschillende kanalen die niet kunnen worden getraceerd door de ouders. Wat betreft privacy blijkt uit het onderzoek dat de tieners precies weten hoe zij veilig met hun privégegevens om moeten gaan. Dit gebeurt weliswaar op een andere manier dan de ouders gewend zijn. Het blijkt dus dat tieners wel degelijk in staat zijn hun privacy te bewaken, maar dat ouders wellicht niet willen weten dat dat vooral tegen hun is.