Home / Blog / In Memoriam John Fiske, die macht niet bij de media maar bij het publiek plaatstus

In Memoriam John Fiske, die macht niet bij de media maar bij het publiek plaatstus

LATER LEZEN

Deze zomer, op 4 juli, overleed de Britse mediawetenschapper John Fiske. Hij is een belangrijke naam in het onderzoek naar populaire cultuur. Vaak wordt macht als het gaat om media gelegd bij de media: theorie over machtsconglomeraten of het belang van representatie bijvoorbeeld. Fiske plaatst macht juist bij het publiek. Hij is daarom tegengesteld aan de Frankfurter Schule die sterke kritiek heeft op de cultuurindustrie. Fiske in Understanding Popular Culture (1989):

“Popular culture is made by the media, not produced by the culture industry. All the culture industries can do is produce a repertoire of texts or cultural resources for the various formations of the people to use or reject in the ongoing proecess of producing their popular culture” (p. 24).

Populaire cultuur is dus van het publiek, het ontstaat pas als het publiek betekenis gaat geven, als het publiek teksten populair maakt of juist niet. Cultuur kan niet van bovenaf opgelegd worden. Fiske staat daarmee in de cultural studies-traditie van de Birmingham School, waar onderzoekers ook grote macht toeschreven aan het publiek dat actief teksten ‘decodeert’.

Fiske opent Understanding Popular Culture met het voorbeeld van de spijkerbroek, een kledingstuk dat vrijwel al zijn studenten droegen. Hij vroeg op te schrijven welke betekenis zij gaven aan de jeans. Antwoorden als vrijheid, seks, de VS, stoer, natuurlijk, individualiteit laten volgens hem zien hoe polysemisch de spijkerbroek is, oftewel hoe vol van betekenis. Die betekenissen kunnen tegenstrijdig zijn met het product (iedereen draagt spijkerbroeken, hoezo stralen ze dan individualiteit uit?). Bovendien maken dragers zich de broek eigen: ze scheuren of bleken hem. Producenten van jeans weten dit en spelen er op in, in hun reclames en de modellen die ze de markt op sturen (zie het beeld bij deze blogpost), maar zij kunnen nooit bepalen wat het publiek doet met de spijkerbroek, zowel symbolisch als materieel.

Populaire cultuur is in zijn opvatting een terrein van strijd over betekenis. Die bijdrage zal niet vergeten worden: ook in de toekomst zullen generaties studenten zijn naam lezen naast Adorno, Williams en Hall.

DEEL DIT BERICHT